คำขึ้นต้นและคำลงท้าย

  ที่มาจาก : เดลินิวส์


คำถามยอดนิยมคำถามหนึ่งที่มักมีผู้สอบถามเข้ามาอยู่เสมอคือ คำถามเกี่ยวกับคำขึ้นต้นและคำลงท้าย ในหนังสือราชการที่เขียนถึงบุคคลระดับต่าง ๆ โดยเฉพาะระดับพระภิกษุและระดับบุคคลธรรมดา ว่าควรใช้อย่างไรจึงจะถูกต้องและเหมาะสม ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยงานสารบรรณ พ.ศ. ๒๕๒๖ พร้อมภาคผนวกฉบับแก้ไข พ.ศ. ๒๕๓๙ และคำอธิบาย และหนังสือสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ นร ๑๓๐๕/ว ๕๒๙๓ ลงวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๑ เรื่อง การแก้ไขเพิ่มเติมภาคผนวก ๒ ท้ายระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ พ.ศ. ๒๕๒๖ ได้ระบุไว้อย่างชัดเจน ดังนี้
 
 
หากผู้รับหนังสือเป็นสมเด็จพระสังฆราชเจ้า ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “ขอประทานกราบทูล (ออกพระนาม)” และใช้คำลงท้ายว่า “ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม” หากผู้รับหนังสือเป็นสมเด็จพระสังฆราช ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “กราบทูล...” และใช้คำลงท้ายว่า “ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด” หากผู้รับหนังสือเป็นสมเด็จพระราชาคณะหรือรองสมเด็จพระราชาคณะ ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “นมัสการ...” และใช้คำลงท้ายว่า “ขอนมัสการด้วยความเคารพอย่างยิ่ง” หากผู้รับหนังสือเป็นพระราชาคณะ ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “นมัสการ...” และใช้คำลงท้ายว่า “ขอนมัสการด้วยความเคารพอย่างสูง” หากผู้รับหนังสือเป็นพระภิกษุสงฆ์ทั่วไป ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “นมัสการ...” และใช้คำลงท้ายว่า “ขอนมัสการด้วยความเคารพ”
 
 
หากผู้รับหนังสือเป็นประธานองคมนตรี นายกรัฐมนตรี ประธานรัฐสภา ประธานสภาผู้แทนราษฎร ประธานวุฒิสภา ประธานศาลฎีกา ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ประธานศาลปกครองสูงสุด ประธานกรรมการการเลือกตั้ง ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประธานกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ประธานกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา และรัฐบุรุษ ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “กราบเรียน” และใช้คำลงท้ายว่า “ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง” และหากผู้รับหนังสือเป็นบุคคลธรรมดานอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้ว ให้ใช้คำขึ้นต้นว่า “เรียน” และใช้คำลงท้ายว่า “ขอแสดงความนับถือ”.